Genealogie, Transcriptie, Genealogische bronnen, Genealogical sources, Genealogy, Transcript, Scheveningen, Schoonrewoerd, Leerdam, Zijderveld
Inleiding Laatst gewijzigd: 08-10-2005.
Toelichting bij deze pagina
Gebruik van deze pagina
Bronvermeldingen
Hoe verder

Inleiding

Vroeger waren er veel mensen die niet konden schrijven. Toch moesten ze soms akten ondertekenen. Men plaatste dan vaak een handmerk onder een akte. Een voorbeeld is het bekende kruisje.
In de loop der tijd kwamen er echter meer onderscheidende handmerken. Men nam vaak het handmerk over van man of vader, soms met een kleine variatie hierin. Met name dit laatste maakt handmerken ook buitengewoon interessant voor genealogen. Ook kunnen handmerken gebruikt worden ter identificatie van de vermelde persoon in een akte.
Daarnaast is het natuurlijk altijd leuk om te zien welk handmerk je eigen voorouder vier eeuwen geleden gebruikte.

In 1992 verscheen het boek Merken bij de vleet van mevrouw N. Noordervliet-Jol. In dit boek werden vele Scheveningse handmerken bijeengebracht. Hierdoor kon de (genealogische) onderzoeker voor het eerst een overzicht krijgen van de vele handmerken van Scheveningers en de samenhang tussen deze merken.
Ook ik heb in het verleden veelvuldig dankbaar gebruik gemaakt van dit boek. In de loop der tijd vond ik echter veel handmerken die niet zijn opgenomen in Merken bij de vleet. Ook vond ik enige fouten in het boek. Kortom het werd tijd voor een verbetering / aanvulling.

Toelichting bij deze pagina

Er is gekozen om de gegevens niet in een statisch boekwerk uit te geven, maar via internet. Hierdoor kunnen gemakkelijk aanvullingen worden gedaan bij nieuwe archiefvondsten en kan ook de mogelijkheid geboden worden om op diverse manieren naar de gegevens te zoeken.

Er is besloten om de onderzoeksperiode te beperken tot de periode voor 1700. Alleen bronvermeldingen van voor deze tijd zijn dus opgenomen.

Alle Scheveningse handmerken uit mijn collectie zijn met de computer nagetekend in plaatjes van 48x48 pixels. Enerzijds kan hierdoor een gedetailleerd plaatje gemaakt worden, anderzijds is zo'n plaatje ook snel over internet te versturen.
Veel handmerken zijn destijds getekend door een ongeoefende hand. Men kon immers vaak niet eens schrijven. Hierdoor zijn de lijnen in de originele handmerken vaak bibberig en scheef. Bij het natekenen van de handmerken heb ik zoveel mogelijk rechte (of schuine) lijnen gebruikt waar deze ook duidelijk bedoeld waren. Dit is ook verantwoord omdat mensen in die tijd vaak moeite hadden om meerdere keren exact hetzelfde handmerk te zetten (en hebben velen van ons dit momenteel ook niet met onze handtekening).
Per handmerk is aangegeven van welke persoon deze is geweest. Sommige handmerken zijn in diverse bronnen gevonden. Hierbij kon soms een kleine variatie in de naam van de persoon voorkomen. Soms b.v. vermeld met achternaam en soms zonder. Indien de naamsvermelding in combinatie met het handmerk of de samenhang van de akte geen enkele twijfel liet dat het wel degelijk om dezelfde persoon ging, zijn de diverse vermeldingen onder dezelfde persoon geplaatst. Hierbij heb ik de persoon dan de meest uitgebreide naam gegeven die in de diverse bronnen vermeld is (dus zoveel mogelijk met achternaam).
Van sommige personen is uit aanvullend onderzoek wel een achternaam bekend, maar indien deze bij geen enkele hier gemelde bron vermeld staat, heb ik deze niet opgenomen. Dit om zoveel mogelijk de originele bronnen te volgen en niet te pogen om conclusies te trekken. Dit wordt zoveel mogelijk aan de lezer zelf over gelaten.
Per bronvermelding is waar mogelijk extra tekst opgenomen uit de akte, waaruit blijkt om welk persoon het gaat. Hierbij is uitdrukkelijk niet getracht om de betreffende akte samen te vatten, maar puur een kleine vermelding ter identificatie van de persoon. Dit is nodig omdat er vaak diverse personen in dezelfde tijdsperiode woonden met dezelfde voornaam en patroniem. Hierdoor is het vaak zonder verdere opmerkingen niet mogelijk om een onderscheid te maken tussen deze personen.

Gebruik van deze pagina

De collectie met Scheveningse handmerken is op vier manieren toegankelijk gemaakt:
  • Index op voornaam
  • Index op patroniem
  • Index op achternaam (indien aanwezig)
  • Index op handmerk

    • In deze laatste index ziet u vrijwel alle handmerken in een overzicht bij elkaar staan. Alleen merken als een plusje of een kruisje e.d. zijn bij deze index weg gelaten. Wanneer u met uw muis boven een handmerk gaat staan, verschijnt de naam van zijn eigenaar. Door te klikken op het handmerk gaat u verder naar het blad met bronvermeldingen.
    Daarnaast zijn de handmerken in deze index gegroepeerd op bepaalde kenmerken. Zodoende worden merken die een bepaalde gelijkheid hebben bij elkaar getoond. Dit maakt het zoeken naar een bepaald merk gemakkelijker. Ook helpt het bij het zoeken naar eventuele familieverwantschappen. Familieleden hadden immers vaak handmerken die enige gelijkenis hadden. Wees echter zeer voorzichtig met het aantonen van een familieverband alleen op de gelijkenis van het handmerk ! Er moet altijd aanvullend bronmateriaal zijn dat de vermeende familieband bevestigt.

    Er zijn vele doorlink mogelijkheden aangebracht. Niet alleen vanaf de index, maar ook vanaf de persoonspagina's. Wanneer b.v. in een bepaalde bronvermelding meerdere handmerken vermeld staan, kan via deze bronvermelding worden doorgeklikt naar een bronpagina om te zien welke handmerken dit dan zijn. Vanaf deze bronpagina's kan weer doorgelinkt worden naar de vermelde personen.

    De naamgeving van de eigenaar van het handmerk is zoveel mogelijk gestandaardiseerd. Zo is b.v. Arij, Arie en Arijen allemaal samengevat onder Arij. Hiervoor is gekozen om het zoeken naar een bepaald persoon zo gemakkelijk mogelijk te houden. Voor de juiste spelwijze dient altijd de originele bron geraadpleegd te worden.

    Bronvermeldingen

    Bij de bronvermeldingen zijn de volgende afkortingen gebruikt:

    Hoe verder

    Door nieuwe archiefvondsten zal de collectie handmerken toenemen. Aanvullingen zullen in de loop der tijd ook op deze site verschijnen. Mocht u zelf hierbij willen helpen en heeft u handmerken gevonden in bronnen van voor 1700 welke niet op deze site staan, wordt het zeer op prijs gesteld als u deze zou willen melden bij . Ook de door u gevonden handmerken kunnen hier dan geplaatst worden.